Çocuk Gelişimi Bölümü İş İmkanları: Mezunlar İçin İstihdam Rehberi ve Kariyer Yolları

Çocuk gelişimi mezununun hangi kurumda, hangi kadroyla ve hangi yetkiyle çalışacağı yönetmeliklerde madde madde yazılıdır. Aşağıdaki her çalışma alanı, dayandığı düzenlemenin adı ve madde numarasıyla veriliyor. Yazının çıkış noktası da bu maddelerin ortaya koyduğu bir ayrım: çocuk gelişimci ile okul öncesi öğretmeni aynı işi yapmaz.

Çocuk gelişimci ile okul öncesi öğretmeni aynı görevi yapmaz

İki programın karıştırılması, iş ararken yanlış ilana başvurmakla sonuçlanır. Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği bu iki rolü ayrı maddelerde tanımlar: 9 uncu madde "çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmeni ile uzman öğretici kadrosunda görev yapan çocuk gelişimcinin görevleri"ni, 10 uncu madde "okul öncesi öğretmeninin görevleri"ni sayar ^[1]. Aynı yönetmelikte yan yana duran bu iki liste, yetki farkını da açıkça gösterir.

Çocuk gelişimcinin listesinde bulunan iki yetki, okul öncesi öğretmeninin listesinde yoktur. Birincisi, 9 uncu maddenin (d) bendindeki "özel eğitim ihtiyacı olan bireylere destek eğitimi vermek" görevidir. İkincisi, (ç) bendindeki bağımsız değerlendirme yetkisidir: çocuk gelişimci bireyleri "fizikî, zihinsel ve sosyal gelişim bakımından incelemek ve yaş düzeylerine uygun gelişimlerini değerlendirmek" ile görevlidir. Okul öncesi öğretmeni ise 10 uncu maddenin (ç) bendine göre gelişimi "özel eğitim öğretmenleri ile iş birliği içinde" izler ^[1].

Resmî okul öncesi kurumunda da ayrım nettir. Devlet anaokulunda dersi yürüten kişi okul öncesi öğretmenidir; Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği devamsızlık takibi gibi işleri bu unvana bağlar ^[5]. Çocuk gelişimi mezununun aynı yönetmelikteki karşılığı farklı bir maddededir. 45 inci maddenin birinci fıkrası, yeterince öz bakım becerisine sahip olmayan çocuklara destek sağlamak amacıyla her okul öncesi eğitim kurumuna en az bir kişi olmak üzere iki grup için bir destek eğitim personeli görevlendirilebileceğini söyler ve bu görevlendirmelerin okul öncesi eğitimi ile çocuk gelişimi ve bakımı bölümleri mezunlarının öğrenim ve başarı durumu sıralamasına göre yapılacağını ekler ^[5]. Yani çocuk gelişimi lisansı, resmî okul öncesi eğitim kurumunda doğrudan öğretmenlik kadrosu vaat etmez; öğretmenlik alanına atanma ayrı bir düzenlemeden doğar.

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi: kadronun adı "uzman öğretici"

Bu alanın hacmini yaratan hüküm 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 7 nci maddesidir: tanısı konulmuş, özel eğitim gerektiren çocuklar için okul öncesi eğitimi zorunludur ^[2]. Zorunluluk, hizmeti verecek kurumu ve kurumdaki kadroyu da beraberinde getirir.

Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 7 nci maddesi, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde bulunacak personeli sayar: kurum müdürü, isteğe bağlı müdür yardımcısı, Bakanlıkça belirlenen destek eğitim programlarını uygulayacak zorunlu eğitim personeli ve rehber öğretmen/psikolojik danışman veya psikolog. Aynı fıkra bir eşik daha koyar: eğitim alan birey sayısı 600 ve üzerinde olan merkezlerde en az bir sosyal hizmet uzmanı veya sosyal çalışmacı görevlendirilir, 600'e kadar olanlarda bu isteğe bağlıdır ^[1].

Çocuk gelişimi mezunu bu kurumlara "öğretmen" kadrosuyla değil, yönetmeliğin 9 uncu madde başlığında geçtiği hâliyle uzman öğretici kadrosuyla girer ^[1]. Kurum müdürlüğü de kapalı değildir: 7 nci maddenin ikinci fıkrası, müdür adayından ya öğretmenliğe kaynak teşkil eden bir alandan mezun olduğunu, ya bu merkezlere uzman öğretici olarak atanabileceğini, ya da herhangi bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde en az üç yıl eğitim personeli olarak çalıştığını belgelemesini ister ^[1]. Üç yıllık saha deneyimi, burada diplomanın yerine geçen bir ölçüttür.

Hastane: Ek-2'de beş bentlik çocuk gelişimcisi tanımı

Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik iki ek taşır. Ek-1, 1219 sayılı Kanunun ek 13 üncü maddesinde tanımlanan sağlık meslek mensuplarına aittir. Ek-2 ise "sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensupları"nı kapsar ve çocuk gelişimcisi bu ikinci listede yer alır ^[3]. Ayrım önemlidir: unvan sağlık kurumunda tanımlı bir görev listesine sahiptir, ancak 1219 sayılı Kanun anlamında sağlık meslek mensubu sayılmaz.

Ek-2'deki liste beş bentten oluşur: çocukların zihinsel, dil, motor, öz bakım, sosyal ve duygusal gelişimlerini değerlendirip ihtiyaca yönelik gelişim destek programlarını hazırlamak ve uygulamak; sağlık kurumlarında çocuğun uyum ve gelişimine uygun ortamın hazırlanmasında görev almak; riskli bebek ve çocuk izlemlerinde ilgili uzman gözetiminde görev alıp gelişimi destekleyici çalışmaları yürütmek; çocuk gelişimi ile ilgili materyallerin tasarımını planlamak ve yapmak; aileye çocuğun gelişimine yönelik eğitim vermek ^[3]. Üçüncü bentteki "ilgili uzman gözetiminde" ifadesi, hastanedeki sınırın nerede çizildiğini gösterir.

Kreş ve gündüz bakımevi: iki ayrı kadro, iki ayrı şart

Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik, kurumdaki iki kadroyu ayrı maddelerle düzenler. 26 ncı maddeye göre grup sorumlusu olacaklarda çocuk gelişimi ve eğitimi öğretmenliği, okul öncesi eğitimi öğretmenliği, anaokulu öğretmenliği, çocuk gelişimi ve eğitimi bölümü ile çocuk gelişimi bölümü lisans veya ön lisans mezunları önceliklidir ^[4]. Burada çocuk gelişimi ve okul öncesi öğretmenliği aynı sırada sayılır; yetki farkı özel eğitim merkezinde ortaya çıkar, kreş grubunda değil.

Kuruluş müdürlüğü ise deneyim şartına bağlıdır. 23 üncü madde, sosyal hizmet, psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, çocuk gelişimi, çocuk gelişimi ve eğitimi, okul öncesi eğitimi öğretmenliği ve anaokulu öğretmenliği gibi en az dört yıllık bölümlerden mezun olup Bakanlıkta, diğer kamu kurumlarında ya da resmî veya özel eğitim kurumlarında en az iki yıl çalışmış olmayı arar. Aynı bölümlerin ön lisans mezunları için süre dört yıla çıkar ^[4]. Yönetmelik ayrıca bir kişinin birden fazla kuruluşun müdürü olamayacağını ve kuruluş müdürünün gruplarda günde en az bir saat gözlem yapacağını hükme bağlar.

Adliye ve sosyal hizmet tarafındaki üç kapı

Çoğu kariyer yazısının hiç değinmediği alan burasıdır. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 3 üncü maddesi "sosyal çalışma görevlisi"ni tanımlarken yedi lisans programı sayar ve çocuk gelişimi bunlardan biridir ^[6]. Bu görevliler, aynı Kanunun 34 üncü maddesi uyarınca görevlendirildikleri çocuk hakkında derhâl sosyal inceleme yapar, raporu görevlendiren mercie sunar ve adli süreçteki çocuğun ifadesi veya sorgusu sırasında yanında bulunur.

İkinci kapı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sosyal hizmet merkezleridir. Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği'nin 4 üncü maddesi "meslek elemanı" tanımına çocuk gelişimi lisans programını dahil eder; 18 inci madde ise merkezdeki çocuk gelişimcisinin de yürüteceği ortak görevleri sayar ^[7]. Üçüncü kapı kadın konukevleridir: Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik'in 39 uncu maddesi, çocuk gelişimcisine ortak görevlerin yanında dört görev daha yükler. Bunların arasında travma yaşamış çocuklara uygun eğitim ve gelişim programları, oyunlar ve etkinlikler hazırlayıp uygulamak da vardır ^[8].

Başvuru dosyanızı kadro adına göre kurun

Yukarıdaki maddeler, özgeçmişte hangi kelimenin işe yaradığını da belirler. Aynı diploma dört ayrı kadro adıyla ilan edilir: uzman öğretici, grup sorumlusu, destek eğitim personeli, meslek elemanı. Tek bir kelimeyle ilan taraması yapmak, açık pozisyonların çoğunu görmemek demektir. Deneyim yazarken de kurum adını değil yaptığınız işin mevzuattaki karşılığını yazmak daha fazla bilgi taşır: BEP geliştirme birimiyle iş birliği, gelişim değerlendirmesi, destek eğitim seansı, aile eğitimi çalışması, gelişim destek programı.

Somut bir sıra: dört kadro adını ayrı ayrı arayarak yayındaki çocuk gelişimi ilanlarını tarayın ve ilandaki görev listesini yukarıdaki madde numaralarıyla eşleştirin. Belgenizi CV oluşturma aracıyla hazırlayıp alana uygun bir özgeçmiş şablonu seçin, ardından CV analizinden geçirerek bu terimlerin metinde okunur durumda olup olmadığını kontrol edin. Ekipte birlikte çalışacağınız diğer unvanın sınırlarını merak ediyorsanız sosyal hizmet mezununun çalışma alanları aynı yönetmeliklerin diğer yüzünü anlatır.